โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

โครงการพัฒนาเบ็ดเสร็จลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำปิง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอจอมทอง, อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ และอำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน

ที่ตั้งโครงการ

บ.ห้วยพัฒนา หมู่ที่ 13 ต.แม่สอย อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ 50240

เริ่มโครงการเมื่อ

13 กุมภาพันธ์ 2528

เว็บไซต์ของโครงการ

โดย

กองพลพัฒนาที่ 3
ที่อยู่ : ค่ายสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ต.สมอแข อ.เมือง จว.พิษณุโลก 65000
โทรศัพท์ : 055-311453-6
โทรสาร : 055-312019
อีเมลล์ : dev03rd@hotmail.com,dev03rd@gmail.com
เว็บไซต์ : http://www.dev3rd.com
กองทัพภาคที่ 3
ที่อยู่ : ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก 65000
โทรศัพท์ : 0 – 5524 – 5070 ต่อ 73198 - 99
เว็บไซต์ : http://www.3armyarea-rta.com

วัตถุประสงค์

1. เพื่อเสริมสร้างสภาพแวดล้อมในพื้นที่โครงการฯให้มีความอุดมสมบูรณ์
2. เพื่อแก้ไขปัญหาของราษฎรในส่วนที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยพื้นฐาน ในด้านแหล่งน้ำและที่ดินทำกิน
3. เพื่อยกระดับฐานะความเป็นอยู่ของราษฎรในพื้นที่โครงการ ให้สูงขึ้น สามารถดำรงชีพอยู่ได้ตามความเหมาะสมของท้องถิ่น
4. เพื่อใช้เป็นที่ขยายผลการพัฒนา โดยนำผลการศึกษาของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ อำเภอ
ดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ มาให้การบริการแก่ราษฎรในพื้นที่โครงการ

ความเป็นมา

ในปี 2526 ศูนย์ขยายพันธุ์ไม้ดอกไม้ผลของ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้เข้ามาดำเนินการทดลองเพาะปลูกดอกแกลดิโอรัส และพืชพันธุ์ไม้อื่น ๆ ในเขตพื้นที่บ้านโรงวัว หมู่ที่ 5 ตำบลแม่สอย อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ ได้พบว่าราษฎรในพื้นที่โครงการฯ มีฐานะความเป็นอยู่ที่ยากจนเนื่องจากสภาพดินฟ้าอากาศแห้งแล้ง ปริมาณน้ำฝนไม่เพียงพอต่อการเพาะปลูก และสภาพดินในพื้นที่มีคุณภาพต่ำ จนกระทั่ง ม.จ.จักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ ได้เสด็จมาตรวจเยี่ยมการดำเนินงานของศูนย์ขยายพันธุ์ไม้ดอกไม้ผล ได้มีราษฎรเข้ามาร้องเรียนเกี่ยวกับปัญหาเรื่องที่ดินทำกิน ม.จ.จักรพันธุ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ จึงได้นำปัญหาความเดือดร้อนของราษฎรนี้ ขึ้นกราบบังคมทูล พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2527 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระราชดำริให้พิจารณาวางโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ และระบบชลประทาน ตามลำน้ำสาขาต่างๆ ของแม่น้ำปิง ในเขตอำเภอจอมทองจังหวัดเชียงใหม่ และอำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน โดยให้กรมชลประทานเป็นผู้รับผิดชอบ ทั้งนี้เพื่อจัดหาน้ำให้กับราษฎรใช้ในการเพาะปลูก ตลอดจนเพื่อให้มีน้ำไว้สนับสนุนการพัฒนาด้านปศุสัตว์ การประมง การเกษตร และอุตสาหกรรม และจัดสรรพื้นที่ทำกินให้แก่ราษฎรในพื้นที่ป่าละเมาะ สำหรับพื้นที่ต้นน้ำลำธารเหนืออ่างเก็บน้ำต่าง ๆให้ทำการพัฒนาให้เป็นป่าไม้ที่สมบูรณ์ และอนุรักษ์ไว้เป็นพื้นที่ต้นน้ำลำธารต่อไป
ต่อมาเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2528 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระราชดำริในการพัฒนาของโครงการฯ โดยให้พิจารณาแบ่งพื้นที่พัฒนาออกเป็นแนวเขตต่อไปนี้
แนวที่ 1 กำหนดเป็นขอบเขตอนุรักษ์ต้นน้ำลำธารอย่างเคร่งครัด โดยให้กรมชลประทาน พิจารณาวาง
โครงการ และก่อสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็กปิดกั้นห้วยสาขาของลำห้วยม่วง ห้วยสะแพด ห้วยยอน และลำห้วยต่างๆเพื่อจัดหาน้ำให้กับพื้นที่เพาะปลูกของราษฎรและให้กรมป่าไม้ ได้พิจารณาเร่งรัดการปลูกป่าในพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม
แนวที่ 2 เป็นพื้นที่ตอนกลาง ซึ่งมีบ้านห้วยม่วงฝั่งซ้าย บ้านห้วยปุ๊ บ้านห้วยส้ม บ้านห้วยสะแพด ให้ยก
ฐานะความเป็นอยู่ของราษฎรให้ดียิ่งขึ้น โดยให้ กรมชลประทาน กรมป่าไม้ หรือหน่วยงานอื่น ๆ พิจารณา
ว่าจ้างแรงงาน ให้ราษฎรได้มีรายได้ภายในท้องถิ่นอย่างต่อเนื่องและพยายามให้ราษฎรรักและหวงแหนพื้นที่ป่าไม้
แนวที่ 3 เป็นพื้นที่ตอนล่าง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับประโยชน์จากระบบชลประทาน และมีการจัดสรรที่ทำกิน
โดยพิจารณาที่ดินเป็นลักษณะสัมปทานรูปแบบพิเศษ ให้เช่าพื้นที่ทำกินรูปแบบคล้ายการดำเนิน งานในรูปนิคม โดยมอบหมายให้จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำพูน และกองทัพภาคที่ 3 ร่วมกันรับผิดชอบจากความกว้างใหญ่ของพื้นที่ และจำนวนหมู่บ้านเป้าหมายที่มีถึง 20 หมู่บ้าน ทำให้ผลการดำเนินงานในภาพกว้างยังไม่สามารถบรรลุเป้าหมาย โดยเฉพาะปัญหาด้านการจัดสรรพื้นที่ทำกิน และการส่งเสริมงานด้านการเกษตร จากการขยายผลการศึกษาจาก ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯซึ่งจำเป็นที่จะต้องอาศัยเวลาและความต่อเนื่อง เพื่อให้บรรลุ
ผลอย่างสูงสุด ดังนั้น การดำเนินงานโครงการจึงได้มีการพิจารณาต่อระยะเวลามาโดยต่อเนื่องถึงปัจจุบัน

รายละเอียดโครงการ

เป้าหมาย

พื้นที่โครงการตั้งอยู่ในพื้นที่ 2 จังหวัด คือจังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดลำพูน จำนวน 20 หมู่บ้าน
เนื้อที่ประมาณ 171,710 ไร่ มีขอบเขตดังนี้
ทิศเหนือ จรดบ้านหนองปลาสวายอำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน
ทิศใต้ จรดบ้านเด่นสารภี อำเภอฮอดจังหวัดเชียงใหม่
ทิศตะวันออก จรดเขตอำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน
ทิศตะวันตก จรดแนวน้ำปิง อำเภอจอมทอง, อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่

ระยะเวลาดำเนินงาน

ระยะที่ 1 5 ปี (2530 - 2534)
ระยะที่ 2 5 ปี (2535 - 2539)
ระยะที่ 3 5 ปี (2540 - 2544)

ปัจจุบันการดำเนินงานตั้งแต่เริ่มโครงการมาของหลายหน่วยงาน สำเร็จลุล่วงไปด้วยดีระดับหนึ่ง อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานบางส่วนมีความจำเป็นต้องมีการจัดการอย่างต่อเนื่องไปอีกระยะหนึ่ง โดยเฉพาะงานพัฒนาที่เกี่ยวข้องกับการสำรวจขอบเขตและการแบ่งพื้นที่ และเห็นว่าสมควรจะต้องเร่งรัดดำเนินการโดยจัดทำแผนงานขึ้นโดยเฉพาะ (แผนการสำรวจทรัพยากรธรรมชาติ และจัดทำแผนที่รังวัดการใช้ประโยชน์ระบบ UTM.) ซึ่งจะใช้เวลาปฏิบัติงานภายใน 3 ปี จึงได้กำหนดระยะเวลาดำเนินงานขยายต่อออกไปอีก 3 ปี ตั้งแต่ปี 2545 - 2547

พระราชดำริเพิ่มเติม
ประจำปี 2548 1. ป่าไม้เป็นเรื่องสำคัญ ถ้ามีต้นไม้ก็จะมีน้ำ ต้องมีป่า เรื่องน้ำบาดาลก็เกี่ยวกับต้นไม้ 2. ที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ประทับ มีต้นไม้ใหญ่ ฝนตกน้ำจะไม่ท่วม แต่แถวตลาดที่อยู่ใกล้ที่ประทับ ถ้าฝนตกมากน้ำจะท่วมดังนั้นต้องรักษาต้นไม้ให้มาก บางคนนึกถึงประโยชน์ของ ตนเองไม่นึกถึงประชาชน 3.ป่าไม้คือทรัพยากรของประเทศชาติและของคนไทยทุกคน บางแห่งไม่ต้องทำอะไรป่าไม้ก็ขึ้นเอง 4.ที่ริมทะเล พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว บอกให้รักษาป่าชายเลน เพราะป่าชายเลนเป็นแหล่งอนุบาลให้ปลา เล็กปลาน้อยเติบโต
สรุปผลการดำเนินงาน ประจำปี 2548
1. ดำเนินการ ปจ. และปลูกฝังอุดมการณ์และงานมวลชนราษฎรในพื้นที่โครงการฯ 2. ร่วมกับราษฎรทำการบูรณะซ่อมแซมวัดห้วยสะแพด และทำรั้วในหมู่บ้าน 3. ร่วมประชุมกับผู้นำหมู่บ้าน, อบต. และราษฎรในพื้นที่โครงการฯ เพื่อพัฒนาหมู่บ้าน, รณรงค์ในการ ป้องกันไฟป่า และการทำประชาคม SML. 4. ร่วมกับผู้นำส่วนท้องถิ่นชี้แจงทำความเข้าใจกรณีเจ้าหน้าที่ป่าไม้ได้ดำเนินคดีกับผู้ที่บุกรุกพื้นที่ป่าไม้และผลกระทบจากการตัดไม้ทำลายป่า การบุกรุกพื้นที่ป่าจะทำให้เกิดความแห้งแล้ง ฝนไม่ตกตามฤดูกาล 5. แนะนำราษฎรให้ปรับปรุงบ่อปลาที่ชำรุด และปลูกพืชผักรอบบ่อปลา แจกจ่ายพันธุ์ปลาและกบให้กับ ราษฎรนำไปเลี้ยง พร้อมทั้งอบรมแนะนำวิธีการเลี้ยง 6. ขุดบ่อเลี้ยงปลาขนาดเล็กในโครงการ และปล่อยพันธุ์ปลาดุก 400 ตัว พร้อมทั้งปลูกพืชผักรอบๆ บ่อปลา เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ของชุมชน 7. ทำปุ๋ยหมักชีวภาพ จำนวน 400 กก. และ EM.ขยาย จำนวน 30 ลิตร เพื่อสาธิตให้ราษฎรในโครงการฯ 8. ปลูกหญ้าแฝกในแปลงสาธิตและแปลงขยายพันธุ์ พื้นที่ 2 งาน จำนวน 40,000 กล้า และปลูกเพื่อป้องกันการพังทลายของหน้าดินบริเวณสนาม ฮ. จำนวน 30,000 กล้า 9. ปลูกไผ่ตามโครงการไผ่ทองคำ จำนวน 3,000 ต้น พื้นที่ 120 ไร่ ปัจจุบันต้นไผ่เติบโตดี มีความสูงประมาณ50 - 180 ซม. 10. สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 6 ได้ดำเนินการวางหมุดโครงงานแผนที่ พร้อมจัดทำหมายพยานหมุดหลักฐาน พร้อมสำรวจเก็บรายละเอียดหมุดโครงงานแผนที่มาคำนวณเพื่อลงค่าพิกัดในรูปแผนที่บริเวณแปลงจัดที่ดินใต้อ่างเก็บน้ำต่าง ๆ 11. รังวัดแปลงจัดที่ดินให้เป็นระบบ U.T.M. เสร็จเรียบร้อยแล้ว จำนวน 1,634 แปลง คิดเป็นพื้นที่ 7,002 ไร่ 12. รังหวัดปักหลักเขตแปลงจัดที่ดิน จำนวน 5,000 หลัก 1,634 แปลง 13. ก่อสร้างและปรับปรุงถนนสายหลักในพื้นที่เกษตรกรรมของราษฎร ระยะทาง 17.205 กม. และถนน สายซอยในพื้นที่เกษตรกรรมของราษฎร ระยะทาง 12.546 กม. 14. ขุดสระน้ำให้กับราษฎร จำนวน 78 แห่ง 15. วางท่อระบายน้ำ จำนวน 4 แห่ง 36 ท่อ 16. ร่วมกับเจ้าหน้าที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดเชียงใหม่ปล่อยพันธุ์ปลาในอ่างเก็บน้ำห้วยสะแพดตอนบน และอ่างเก็บน้ำบริเวณหน่วยที่จัดที่ดิน จำนวน 500,000 ตัว 17. ร่วมกับสำนักชลประทานที่ 1 และศูนย์ทรัพยากรน้ำบาดาลภาค 6 สำรวจพื้นที่เจาะน้ำบาดาล
ผู้รับผิดชอบและผู้ประสานงาน
1. พล.ต.เลอพงศ์ ศรีสรรพางค์ ผบ.พล.พัฒนา 3/ผอ.โครงการ 2. พ.อ.วัลลภ จันทร์มณี ผบ.ช.3/รอง ผอ.โครงการ 3. พ.ต.สุเทพ แก้วงาม หน.ฝ่ายแผนและโครงการ 4. ร.อ.สมยศ สุภาตาล น.แผนและโครงการ 5. ร.ต.รังสรรค์ จันทร์ผา หน.ชุดปฏิบัติการที่ 1 6. ร.ต.ธนกฤต โพธิลา หน.ชุดปฏิบัติการที่ 2

กรมแผนที่ทหาร ถนนกัลยาณไมตรี แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200

Royal Thai Survey Department Kalayanamaitri Rd. Phra Borommaha Ratchawang Pranakron Bangkok Thailand 10200