โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

ศูนย์การพัฒนาพื้นที่ชายแดน จังหวัดสุรินทร์

ที่ตั้งโครงการ

บ้านน้อยร่มเย็น ตำบลกาบเชิง อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์

เริ่มโครงการเมื่อ

พ.ศ. 2539

เว็บไซต์ของโครงการ

โดย

กรมทหารราบเฉพาะกิจที่ 23
ที่อยู่ : จังหวัดสุรินทร์
เว็บไซต์ : http://

วัตถุประสงค์

เพื่อเป็นการช่วยเหลือราษฎรที่เคยประสบภัย และยังไม่สามารถพึ่งพาตนเองได้จนถึงปัจจุบันกับเพื่อเป็นการขยายผลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ให้ราษฎรสามารถใช้น้ำทำการเพาะปลูก ผลิตอาหารบริโภคได้เองโดยสมบูรณ์จึงได้ทำการจัดตั้งศูนย์การพัฒนาพื้นที่ชายแดนจังหวัดสุรินทร์โดยดำเนินงานเป็นโครงการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในพระราชวโรกาสที่จะ ทรงครองราชสมบัติครบ 50 ปี ในปี 2539 เพื่อยกรายได้และพัฒนาคุณภาพชีวิต ช่วยเหลือราษฎรพื้นที่ห่างไกลบริเวณแนวชายแดนให้ทัดเทียมหมู่บ้านอื่นๆ

ความเป็นมา

จังหวัดสุรินทร์มีอาณาเขตตามแนวชายแดนด้านใต้สุดติดต่อกับประเทศกัมพูชาตามเทือกเขาพนมดงรักเป็นระยะทางประมาณ 130 กิโลเมตร พื้นที่ตามแนวชายแดนเป็นเขตพื้นที่ราบเชิงเขาที่เคยมีความอุดมสมบูรณ์ เป็นเขตอยู่อาศัยของประชาชนที่มีทั้งความหนาแน่นและกระจัดกระจาย พื้นที่ชายแดนจังหวัดสุรินทร์เป็นเขตต้นน้ำลำธารสาขาหลักลุ่มน้ำมูลที่สำคัญหลายสาย คือ ลุ่มน้ำชีน้อย ลุ่มน้ำห้วยทับทัน และลุ่มน้ำห้วยสำราญ ซึ่งลุ่มน้ำสาขาเหล่านี้ได้ หล่อเลี้ยงพื้นที่เพาะปลูกให้กับราษฎรฝั่งขวาของลำน้ำมูลในเขตจังหวัดสุรินทร์ทั้งหมดรวมทั้งได้หล่อเลี้ยง พื้นที่บางส่วนของจังหวัดศรีสะเกษด้วย
การอยู่อาศัยกระจัดกระจายของราษฎรบริเวณชายแดนที่ค่อนข้างห่างไกลเหล่านี้ เป็นเหตุให้มีการหักร้างถางป่าเพื่อยึดพื้นที่ไว้ทำกิน ป่าไม้บริเวณชายแดนจังหวัดสุรินทร์ซึ่งเคยมีความอุดมสมบูรณ์มาก่อนเกิดความเสื่อมโทรมอย่างรวดเร็ว จึงส่งผลกระทบถึงความเสื่อมโทรมต่อที่ทำการเกษตรกรรม การขาดแคลนน้ำ ประกอบกับการขาดความรู้ในการประกอบอาชีพของราษฎร จึงเป็นต้นเหตุของความยากจน ประกอบอาชีพไม่พอกิน มีคุณภาพชีวิตต่ำ
ในห้วงที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองในประเทศกัมพูชาตั้งแต่ปี 2518 เป็นต้นมา พื้นที่ ชายแดนจังหวัดสุรินทร์เป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ ค่อนข้างรุนแรง กองกำลังต่างชาติร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยได้เข้ามารบกวนทำร้าย จับกุม กวาดต้อน เผาทำลายทรัพย์สินของหมู่บ้านบริเวณชายแดนจังหวัดสุรินทร์หลายหมู่บ้าน เช่น บ้านโอทะลัน บ้านตระเวง บ้านทำนบ บ้านขะยอง บ้านคะนา บ้านกะเลงเวก บ้านตาเกาว์ บ้าน โนนทอง รวมทั้งหมู่บ้านที่กระจัดกระจายห่างไกลกลุ่มเล็กๆ อีกหลายกลุ่ม เป็นเหตุให้บ้านเรือนราษฎรทุกหมู่บ้าน โรงเรียน สถานที่ราชการถูกเผาทำลายทั้งหมด ราษฎรจึงอพยพหลบหนีภัยกลายเป็นคนไทยทิ้งถิ่นต้องไปอาศัยอยู่กับราษฎรหมู่บ้านอื่นๆ ไม่มีพื้นที่ทำกินเป็นสาเหตุทำให้มีความอดอยากและทุกข์ยากอย่างแสนสาหัสในห้วงนั้น
การเปลี่ยนแปลงสถานการณ์ในกัมพูชาครั้งต่อมาเมื่อต้นปี 2522 พื้นที่ชายแดนจังหวัดสุรินทร์ต้องกลายเป็นที่รองรับผู้อพยพหลบหนีภัยสงครามจากนอกประเทศอีกครั้งหนึ่ง มีผู้อพยพชาวกัมพูชาเข้ามาอาศัยกว่า 100,000 คน ประกอบกับการสู้รบบริเวณชายแดนด้านจังหวัดสุรินทร์ ได้มีระดับความรุนแรงมากขึ้นๆ จนถึงห้วงระหว่างปี 2527 - 2530 ได้มีการล่วงล้ำอธิปไตยจากกำลังภายนอกประเทศ เกิดการสู้รบบริเวณชายแดนประชาชนได้รับผลกระทบจากการสู้รบพื้นที่ชายแดนมีความไม่ปลอดภัย ประชาชนไม่สามารถออกไปประกอบอาชีพห่างไกลหมู่บ้าน จึงทำให้ประชาชนบริเวณชายแดนจังหวัดสุรินทร์มีความอดอยากเพิ่มขึ้น เป็นภัยซ้ำเติมที่ส่งผลกระทบต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
ผลกระทบจากการกระทำของผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์และกองกำลังภายนอกประเทศตามห้วงเวลาดังกล่าว กองทัพภาคที่ 2 จึงได้ร่วมกับส่วนราชการต่างๆ ของฝ่ายพลเรือนได้ดำเนินการช่วยเหลือราษฎรโดยต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2522 โดยได้ดำเนินงานพัฒนาตามโครงการหมู่บ้าน ป้องกันตนเองชายแดนบริเวณพื้นที่ด้านอำเภอกาบเชิง อำเภอสังขะ และอำเภอบัวเชด การดำเนินงานโครงการดังกล่าวเป็นการช่วยเหลือราษฎรที่ประสบภัยในขั้นต้น โดยต่อมากองทัพภาคที่ 2 ได้ขยายวิธีการพัฒนาแบบเบ็ดเสร็จผสมผสานสมบูรณ์แบบ ตามแนวทางพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เข้ามาดำเนินงานให้ครอบคลุมพื้นที่ชายแดนด้านจังหวัดสุรินทร์ให้ประชาชนได้รับประโยชน์กว้างขวางขึ้น ตั้งแต่ปี 2529 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน
การดำเนินงานโครงการพัฒนาตามพระราชดำริในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ได้เริ่มขึ้นเป็นโครงการแรกเมื่อปี 2527 ในขณะที่สถานการณ์การคุกคามจากภายนอกประเทศเริ่มมีแนวโน้มจะรุนแรงขึ้น บริเวณช่องจอม อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ พันเอก สนั่น มะเริงสิทธิ์ (ยศในขณะนั้น) ได้นำความกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ณ พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงแนะนำวิธีการพัฒนาเข้ามาแก้ปัญหาช่วยเหลือประชาชน ทรงแนะนำให้ทำการ ก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยด่าน ห้วยสิงห์ และห้วยจำเริง ในเขตตำบลด่าน อำเภอกาบเชิง เพื่อจัดหาน้ำให้ราษฎรใช้สอยช่วยการเพาะปลูก กับทั้งยังจะช่วยในด้านการรักษาความมั่นคงได้ด้วย
กรมชลประทานได้สนองแนวทางพระราชดำริทำการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำทั้ง 3 แห่ง ดังกล่าวแล้วเสร็จในปี 2529 ทำการก่อสร้างและจัดระบบส่งน้ำช่วยเหลือราษฎรในเวลาต่อมา
การดำเนินงานโครงการหมู่บ้านป้องกันตนเอง การขยายงานโครงการพัฒนาตามแนวทาง พระราชดำริเป็นโครงการพัฒนาผสมผสานสมบูรณ์แบบจนครอบคลุมพื้นที่ชายแดนจังหวัดสุรินทร์ ดังกล่าว ได้ทำการก่อสร้างแหล่งน้ำช่วยเหลือราษฎร เช่นก่อสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง 7 โครงการ ทำการก่อสร้างและปรับปรุงสิ่งที่เป็นสาธารณประโยชน์ เพื่อช่วยเหลือให้ราษฎรมีสิ่งอำนวยความสะดวกใช้สอยทั้งทางด้านการคมนาคม สถานศึกษา สถานีบริการสาธารณสุข อย่างพอเพียงทุก หมู่บ้านนอกเหนือจากนั้น ได้ทำการรวบรวมราษฎรที่อยู่อาศัยกระจัดกระจายบริเวณชายแดนให้ เข้ามาอยู่อาศัยรวมกันเป็นกลุ่มก้อน นำราษฎรที่เคยอพยพหนีภัยกลับเข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณที่เคยอยู่อาศัยเดิม ทำการจัดตั้งหมู่บ้านขึ้นใหม่ 13 หมู่บ้าน จำนวน 2,173 ครอบครัว จัดที่ดินทำกินให้แก่ราษฎรครอบครัวละ 15 ไร่ จำนวน 5,307 ครอบครัว ก่อสร้างบ้านเรือนให้ราษฎรที่เคยประสบภัย 943 หลัง ทำการพัฒนาร่างกายจิตใจ พัฒนาคุณภาพชีวิต การจัดระบบรักษาความปลอดภัยปรับปรุงแก้ไขปัญหาต่างๆ ทั้งในด้านการเกษตร การศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม การแพทย์อนามัย รวมทั้งการจัดระบบรักษาความปลอดภัยในหมู่บ้าน
การพัฒนาพื้นที่ในขั้นต้น ซึ่งได้สร้างปัจจัยพื้นฐานช่วยเหลือดังกล่าวแล้ว ยังไม่เป็นการเพียงพอที่จะส่งผลให้ราษฎรสามารถพึ่งพาตนเองได้ โดยเฉพาะการขาดความรู้ในเรื่องการประกอบอาชีพตามหลักวิชาการแนวใหม่ซึ่งช่วยเพิ่มผลผลิตให้แก่ราษฎรเป็นอย่างมาก จึงจำเป็นต้องดำรงรักษาการพัฒนาโดยการช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานต่างๆ ต่อไปอีกระยะหนึ่ง

รายละเอียดโครงการ

ใช้พื้นที่ 2,000 ไร่ บริเวณบ้านด่าน อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ และพื้นที่ภายในศูนย์ 107 ไร่

จังหวัดสุรินทร์ เป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินงาน
กรมทหารราบเฉพาะกิจที่ 23 เป็นหน่วยประสานงาน

สมาชิกมีจำนวน 557 คน แยกเป็น
- สมาชิกภายในศูนย์ จำนวน 12 คน
- สมาชิกกลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านด่าน จำนวน 432 คน
- สมาชิกเลี้ยงไหม จำนวน 103 คน

การดำเนินงานภายในโครงการ
ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม เลี้ยงไก่พันธุ์ไข่ เกษตรทฤษฎีใหม่

กรมแผนที่ทหาร ถนนกัลยาณไมตรี แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200

Royal Thai Survey Department Kalayanamaitri Rd. Phra Borommaha Ratchawang Pranakron Bangkok Thailand 10200